انتقال میکروارگانیسم ها از راه آب یونیت دندانپزشکی و هوای فشرده

انتقال عوامل عفونی درنتیجۀ خوردن و یا استنشاق ذرات آب یونیت توسط کارکنان دندانپزشکی و بیمار امری شایع است و احتمال انتقال بسیاری از بیماری­ها مانند وبا(Cholera) ، اسهال خونی(Shigella)، اسهال آمیبی، کولیت ناشی از اشرشیا کلی، Cryptosporidiosis و هپاتیت نوع A  و E را افزایش می­دهد. آب از طریق سیستم آب شهریِ غیراستریل و با ورود به مسیرهای پلاستیکی چندکاناله به محل اتصال توربین، پوآر یا سرنگ آب و هوا و دستگاه جرم­گیری اولتراسونیک هدایت می­شود.

dental infection

انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA) تعداد مجاز میکروارگانیسم­های موجود در یونیت را برابر  ۲۰۰  CFU/mlاعلام کرده است. تعداد میکروارگانیسم­های موجود در آب ورودی یونیت برابر با۵۰۰ CFU/ml و آب خروجی یونیت برابر با ۱۰۰۰-۱۰۰۰۰ CFU/ml(حتی ۲۰۰۰۰۰ و بیشتر) گزارش شده است. میزان میکروارگانیسم های آب خروجی یونیت در ایران، از۲۰۰۰۰ تا  ۴۰۰۰۰ CFU/mlمتغیر است. درنتیجه، آلودگی آب خروجی از یونیت دندانپزشکی بسیار بیشتر از آب ورودی می باشد. این مسئله ناشی از تشکیل بیوفیلم می باشد. عبور آب از درون لوله ­های ظریف یونیت و سرعت کمتر جریان آب در مجاورت دیوارۀ داخلی لوله­ها  سبب تشکیل توده­ای حاوی حداقل ۴۰ نوع میکروارگانیسم در سطح داخلی لوله به نام بیوفیلم می شود . به­ علاوه، آب آشامیدنی حاوی مواد ارگانیک و غیرارگانیک مختصری است که به عنوان عامل تغذیه­کنندۀ میکروارگانیسم­های موجود در آب و بیوفیلم عمل می­کنند.

از میان بیش از ۴۰ نوع میکروارگانیسم موجود در آب یونیت دندانپزشکی ، دو نوع آن اهمیت بیشتری دارند:

  1. لژیونلا نموفیلا(Legionella pneumophilia)

لژیونلا نموفیلا باسیلی گرم منفی هوازی بدون قدرت اسپورزایی است که به صورت طبیعی درآب وجود دارد و به دلیل زندگی درون آمیبی از اثر کلرین موجود درآب در امان می­ماند. باکتری توسط استنشاق آئروسل تولید شده توسط آب آلوده یا آسپیره شدن باکتری پس از رشد در حلق انتقال می­یابد و سبب بروز دو بیماری می­شود.

پنومونی لژیونر (Legionnaires)

تب پونتیاتیک (عفونت غیر ریوی): با علائم محدود مشابه آنفلوانزا مانند تب و لرز، دردهای عضلانی، سردرد و سرفۀ خفیف و گلودرد. این پدیده در دندانپزشکی شیوعی حدود ۱۰ درصد دارد، در انتهای هندپیس یا سرنگ آب و هوا و دستگاه جرم­گیری اولتراسونیک یافت شده و موجب آلودگی کارکنان دندانپزشکی یا بیمار می­شود.

بررسی­های سرولوژیک مواجه شدن کارکنان دندانپزشکی با باکتری لژیونلا را نشان می­دهند. با وجود این، تنها دو مورد مرگ دندانپزشک در کالیفرنیا و یک مورد مرگ بیمار خانمی ۸۲ ساله در ایتالیا گزارش شده که می تواند بیانگر ارتباط ایجاد بیماری با آلودگی شغلی باشد. به­علاوه، شستن زخم با آب آلوده به لژیونلا به­ندرت عفونت زخم ایجاد می­کند.

  1. لژیونلا سودوموناس (LegionellaPseudomonas)

لژیونلا سودوموناس در بیشتر انواع آب شهری وجود دارد. این باکتری از عفونت­های فرصت­طلب است که می­تواند سبب ایجاد عفونت مجاری ادرار، عفونت زخم و سپتیسمی (در بیماران دچار سوختگی) شود. به­علاوه، در بیماران مبتلا به فیبروز سیستیک از راه تنفسی انتقال می­یابد و بیماری بروز می­کند. از انواع آن می­توان به P Aeruginosaو P cepaciaاشاره کرد که در حضور مختصر مواد غذایی به رشد و تکثیر خود ادامه می­دهند. سودوموناس در برابر محلول­های ضدعفونی و آنتی­بیوتیک­ها مقاومت ذاتی دارد. تنها گزارش مستند انتقال لژیونلا پسودوموناس از یونیت دندانپزشکی به بیمار، دو مورد ایجاد عفونت دهان در بیماران مبتلا به ضعف دستگاه ایمنی بوده است.